Is PUR-isolatie schadelijk voor de gezondheid?

PUR-isolatie kan tijdens het aanbrengen gezondheidsrisico’s opleveren. Dat komt vooral doordat bij het maken van polyurethaanschuim verschillende chemische stoffen met elkaar reageren, waaronder di-isocyanaten. Tijdens en kort na het aanbrengen kunnen deze stoffen vrijkomen.

Wanneer PUR op de juiste manier is aangebracht en volledig is uitgehard, komen volgens de GGD geen isocyanaten meer vrij. Dat onderscheid is belangrijk. Het gezondheidsrisico zit dus vooral in de verwerking, een eventuele fout in het meng- of uithardingsproces en de blootstelling tijdens en kort na de werkzaamheden. (GGD Leefomgeving)

Bij IsolatieDeal hebben we ervoor gekozen om PUR helemaal niet als isolatiemateriaal toe te passen. We gebruiken het niet voor spouwmuurisolatie, niet voor vloerisolatie en niet voor dakisolatie. Dat betekent niet dat iedere woning met correct aangebrachte PUR-isolatie ongezond is. Het is een bewuste materiaalkeuze: voor deze toepassingen hebben wij alternatieven waarmee we liever werken.

Wat is PUR-isolatie?

PUR staat voor polyurethaan. Bij professioneel gespoten PUR worden ter plaatse twee vloeibare componenten met elkaar gemengd. Eén daarvan bevat doorgaans een di-isocyanaat, meestal MDI, en de andere component bevat onder andere polyolen.

Na het mengen vindt een chemische reactie plaats waardoor het materiaal uitzet en uithardt tot PUR-schuim. Daarnaast kunnen in het systeem onder andere katalysatoren, blaasmiddelen, stabilisatoren en vlamvertragers aanwezig zijn. (RIVM)

Juist doordat PUR tijdens de werkzaamheden ter plaatse wordt gevormd, is een correcte mengverhouding, verwerking, ventilatie en uitharding belangrijk.

Waarom zijn isocyanaten bij PUR belangrijk?

Isocyanaten zijn reactieve chemische stoffen. Bij PUR-isolatie gaat veel aandacht uit naar MDI, methyleendifenyldi-isocyanaat.

Het RIVM beschrijft dat MDI via inademing en huidcontact kan worden opgenomen en de luchtwegen en huid gevoeliger kan maken. Blootstelling kan leiden tot sensibilisatie. Dat betekent dat iemand na blootstelling overgevoelig kan worden en bij een volgende blootstelling al op een veel lagere concentratie kan reageren. (RIVM)

Mogelijke klachten na blootstelling zijn onder andere irritatie van neus en ogen, huidreacties, hoesten, benauwdheid, een piepende ademhaling en astmatische klachten.

De Europese regelgeving behandelt di-isocyanaten daarom als stoffen waarbij voor professioneel gebruik specifieke opleiding en beheersmaatregelen nodig zijn. Di-isocyanaten zijn onder andere geclassificeerd als stoffen die de luchtwegen kunnen sensibiliseren. (ECHA)

Is PUR na het uitharden nog gevaarlijk?

Hier is nuance belangrijk.

Volgens de GGD komen er na het goed uitharden van PUR geen isocyanaten meer vrij. Een correct aangebrachte en volledig uitgeharde PUR-laag is dus niet hetzelfde als het vloeibare materiaal waarmee tijdens het aanbrengen wordt gewerkt. (GGD Leefomgeving)

Ook de Rijksoverheid geeft aan dat de kans op gezondheidsklachten voor bewoners klein is wanneer professioneel gespoten PUR op de juiste manier is aangebracht. (Rijksoverheid)

Daarom vinden wij het niet correct om te stellen dat iedere woning met PUR-isolatie ongezond of gevaarlijk is.

Het probleem ontstaat vooral wanneer bewoners of monteurs tijdens de verwerking worden blootgesteld, wanneer het materiaal niet in de juiste verhouding wordt gemengd of wanneer het schuim niet goed uithardt. In dergelijke situaties kunnen stoffen langer vrijkomen en kunnen gezondheidsklachten ontstaan.

Wat gebeurt er als PUR niet goed wordt gemengd?

Professioneel gespoten PUR ontstaat doordat twee vloeibare componenten in de juiste verhouding worden gemengd.

Wanneer die verhouding niet klopt, kan het chemische proces niet verlopen zoals bedoeld en kan het schuim onvoldoende uitharden. Volgens de Rijksoverheid kunnen in dat geval schadelijke stoffen vrijkomen. (Rijksoverheid)

Dit is een belangrijk verschil met materialen die kant-en-klaar als isolatiemateriaal worden aangebracht. Bij gespoten PUR vindt de vorming van het uiteindelijke isolatiemateriaal daadwerkelijk tijdens de werkzaamheden in of aan de woning plaats.

De kwaliteit van apparatuur, instellingen, verwerking en vakmanschap is daardoor direct van invloed op het resultaat.

Mag je tijdens het aanbrengen van PUR in huis blijven?

Bij gespoten PUR-vloerisolatie adviseert de GGD dat bewoners tijdens het aanbrengen en minimaal twee uur daarna niet in de woning zijn.

Tijdens het aanbrengen moet de kruipruimte sterk worden afgezogen. Daarna moet de woning goed worden gelucht en gedurende enkele dagen extra worden geventileerd. Wanneer er nog een scherpe of onaangename geur aanwezig is, adviseert de GGD om de woning nog niet opnieuw te betreden. (GGD Leefomgeving)

Dat advies bestaat omdat tijdens het aanbrengen isocyanaten en andere stoffen in de lucht kunnen komen.

Voor een bewoner betekent dit dus iets wezenlijk anders dan bijvoorbeeld minerale inblaaswol waarbij geen isolatieschuim door een chemische reactie in de woning wordt gevormd.

Kan PUR-isolatie gezondheidsklachten veroorzaken?

Ja, er zijn bewoners die na het aanbrengen van PUR gezondheidsklachten melden.

De GGD noemt onder andere:

hoofdpijn;
kortademigheid;
huidirritatie;
geïrriteerde ogen;
keelpijn.

Mensen met bestaande luchtwegproblemen, zoals astma, of mensen die al gevoelig zijn geworden voor isocyanaten kunnen eerder klachten ontwikkelen. (GGD Leefomgeving)

Tegelijkertijd kunnen dergelijke klachten ook andere oorzaken hebben. Het ontstaan van hoofdpijn of benauwdheid na isolatiewerkzaamheden bewijst op zichzelf niet dat PUR de oorzaak is.

Bij aanhoudende klachten is het verstandig om medische klachten met de huisarts te bespreken en eventueel contact op te nemen met de GGD.

Waarom is sensibilisatie door isocyanaten belangrijk?

Sensibilisatie betekent dat het afweersysteem gevoelig wordt voor een bepaalde stof.

Bij isocyanaten kan dit betekenen dat iemand na eerdere blootstelling bij een volgende blootstelling veel sterker reageert, zelfs wanneer de concentratie lager is.

Het RIVM beschrijft dat een relatief hoge eenmalige blootstelling al tot sensibilisatie kan leiden, terwijl langdurigere of vaker voorkomende blootstelling het risico vergroot. (RIVM)

Dit is vooral belangrijk voor mensen die beroepsmatig regelmatig met PUR en andere producten met di-isocyanaten werken.

Daarom gelden binnen de Europese Unie sinds augustus 2023 aanvullende opleidingseisen voor professionals die met bepaalde concentraties di-isocyanaten werken. (Rijksoverheid)

Hoe zit het met PUR-vloerisolatie?

PUR wordt in Nederland veel gebruikt aan de onderzijde van beganegrondvloeren.

Hierbij bevindt de monteur zich tijdens de werkzaamheden in de kruipruimte en wordt het schuim rechtstreeks tegen de onderkant van de vloer gespoten.

Voor deze toepassing bestaan certificerings- en verwerkingsvoorschriften. De woning moet tijdens de werkzaamheden worden gescheiden van de kruipruimte, eventuele open verbindingen moeten worden afgesloten en tijdens het spuiten moet voldoende afzuiging plaatsvinden.

De GGD geeft aan dat correct aangebrachte en goed uitgeharde PUR-vloerisolatie geen gezondheidsproblemen hoeft te veroorzaken. De aandacht ligt vooral op een correcte verwerking en het voorkomen van blootstelling tijdens en kort na het aanbrengen. (GGD Leefomgeving)

IsolatieDeal past desondanks geen gespoten PUR-vloerisolatie toe. Wij gebruiken voor vloerisolatie andere systemen en materialen.

Hoe zit het met PUR bij dakisolatie?

PUR wordt ook gebruikt om de binnenzijde van daken te isoleren. Het schuim wordt dan rechtstreeks tegen het dakbeschot of tussen constructiedelen gespoten.

De GGD is hierover terughoudender. Voor gespoten PUR aan de binnenzijde van daken en gevels bestaat volgens de huidige informatie van GGD Leefomgeving niet dezelfde certificering als voor PUR-vloerisolatie. Om die reden raadt de GGD deze toepassing af. (GGD Leefomgeving)

Voor ons is dat een extra reden om voor dakisolatie andere isolatiematerialen te gebruiken.

IsolatieDeal past geen PUR toe voor dakisolatie.

Hoe zit het met PUR in de spouwmuur?

Polyurethaanschuim kan ook voor muren worden gebruikt. Het RIVM beschrijft PUR als materiaal dat zowel bij vloeren als muren kan worden toegepast. (RIVM)

Ook hier geldt dat het isolatiemateriaal door een chemische reactie wordt gevormd.

Wij kiezen voor onze spouwmuurisolatie bewust voor andere materialen, waaronder Knauf Supafil Cavity 033 en ROCKWOOL Rockfit Fulfill. Dit zijn minerale isolatiematerialen die in de spouw worden geblazen en daar niet door het mengen van twee vloeibare componenten hoeven uit te harden.

IsolatieDeal past daarom ook bij spouwmuurisolatie geen PUR toe.

Waarom gebruikt IsolatieDeal helemaal geen PUR?

Dat is een bewuste materiaalkeuze.

Er bestaan gecertificeerde bedrijven die PUR-vloerisolatie volgens de geldende voorschriften verwerken en de GGD geeft duidelijk aan dat goed aangebrachte en volledig uitgeharde PUR geen isocyanaten meer afgeeft.

Wij zeggen daarom niet dat iedere toepassing van PUR slecht of gevaarlijk is.

Wij vinden echter dat er voor spouwmuren, vloeren en daken goede alternatieven beschikbaar zijn waarbij we geen ter plaatse gevormd PUR-schuim hoeven toe te passen.

Voor vloeren werken we bijvoorbeeld met systemen zoals TONZON en PIF Floor. Voor daken hebben we onder andere PIF Roof, REF Roof, minerale inblaaswol en andere geschikte isolatiematerialen. Voor spouwmuren gebruiken we onder andere Knauf Supafil Cavity 033 en ROCKWOOL Rockfit Fulfill.

Daarom hebben wij ervoor gekozen PUR helemaal niet in ons isolatieassortiment op te nemen: niet voor de spouwmuur, niet onder de vloer en niet tegen het dak.

Heb ik PUR in mijn woning. Moet ik mij zorgen maken?

Niet automatisch.

Wanneer PUR correct is aangebracht, volledig is uitgehard en er geen klachten of bijzondere geur aanwezig zijn, is er volgens de GGD geen reden om ervan uit te gaan dat er voortdurend isocyanaten vrijkomen. Na correcte uitharding komen deze stoffen niet meer uit het PUR-schuim vrij. (GGD Leefomgeving)

Heb je sinds het aanbrengen wel aanhoudende klachten, zoals benauwdheid, geïrriteerde ogen of luchtwegen, huidklachten of een sterke onaangename geur, dan is het verstandig om dit verder te laten beoordelen.

De GGD adviseert mensen die vermoeden dat gezondheidsklachten verband houden met PUR contact op te nemen met de GGD. Medische klachten kunnen daarnaast met de huisarts worden besproken.

Ook kan worden onderzocht of het PUR-schuim correct is aangebracht en uitgehard.

Is PUR-isolatie dus schadelijk voor de gezondheid?

PUR vraagt vooral tijdens de verwerking om zorgvuldigheid.

Bij het maken van het schuim worden chemische componenten gebruikt, waaronder di-isocyanaten. Blootstelling hieraan kan de huid en luchtwegen irriteren en kan leiden tot sensibilisatie.

Daarom gelden er voor de professionele verwerking strenge voorschriften en moeten bewoners bij gespoten PUR-vloerisolatie tijdens het aanbrengen tijdelijk uit de woning.

Na correcte verwerking en volledige uitharding is de situatie anders. Volgens de GGD komen er dan geen isocyanaten meer uit het PUR-schuim vrij en is de kans op gezondheidsklachten voor bewoners klein.

Het zou daarom niet juist zijn om te zeggen dat uitgeharde PUR in iedere woning gevaarlijk is.

IsolatieDeal maakt desondanks een andere materiaalkeuze. Wij passen geen PUR toe voor spouwmuurisolatie, vloerisolatie of dakisolatie. Voor al deze toepassingen hebben we alternatieven waarmee we liever werken en waarmee we geen PUR-schuim ter plaatse in of aan de woning hoeven te vormen.

Liever isoleren zonder PUR?

Voor spouwmuren, vloeren en daken zijn verschillende isolatiematerialen beschikbaar. IsolatieDeal kiest er bewust voor om geen PUR toe te passen en werkt met alternatieven die passen bij de woning en de betreffende constructie.

Wil je weten welk isolatiemateriaal geschikt is voor jouw woning? Tijdens een gratis adviesgesprek bekijken we de situatie en adviseren we welke oplossing technisch het beste past.